Η Επανάσταση του 1821 υπήρξε αποτέλεσμα μακροχρόνιας καλλιέργειας της εθνικής συνείδησης η οποία οφείλεται και στα σχολεία που κατά τον 17ο αι. αρχίζουν να αναφαίνονται σε διάφορες πόλεις του ευρύτερου ελλαδικού χώρου, συντηρούμενα από τις ελληνικές κοινότητες. Οι Έλληνες είχαν κάνει συνείδηση αυτό που είπε αργότερα ο Ρήγας, ότι δηλαδή «εκ των γραμμάτων γεννάται η προκοπή, με την οποία λάμπουν ελεύθερα τα έθνη». Ανάμεσα στις πιο περίφημες για την προσφορά τους στο Έθνος σχολές είναι και η Ευαγγελική Σχολή.

Στις απαρχές της Σχολής βρίσκεται το Παλαιό Σχολείο στο οποίο δίδαξε ο Αδαμάντιος Ρύσιος, πάππος του Αδάμ. Κοραή. Το 1717, ο Μητροπολίτης Σμύρνης Ανανίας πήρε την πρωτοβουλία επανίδρυσής του και στις 22 Ιουνίου 1733 ετέθη υπό την προστασία της αγγλικής κυβέρνησης. Αργότερα αφιερώθηκε «εις τον Υιόν του Θεού, τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν» ως «Σχολείον των Ευαγγελικών του εντολών και φροντιστήριον πάντων των ελληνικών μαθημάτων». Αργότερα η Σχολή ονομάστηκε «Ευαγγελικόν Φροντιστήριον» και τελικά επικράτησε η ονομασία Ευαγγελική Σχολή.

Η Σχολή είχε αρχικά θρησκευτικό χαρακτήρα που διατηρήθηκε έως το 1810, οπότε κλήθηκε ο περιώνυμος Θεόφιλος Καΐρης από την Άνδρο για να διδάξει φιλοσοφία και μαθηματικά. Ο θρησκευτικός χαρακτήρας της Σχολής καταργήθηκε αργότερα το 1828 επί διευθύνσεως του Αβραμίου Ομηρόλη. Επί της εποχής του, η Ευαγγελική Σχολή έφθασε σε τελειότητα σπάνια για εκπαιδευτικό ίδρυμα. Η Σχολή καταστράφηκε το 1842 από μεγάλη πυρκαγιά και επαναλειτούργησε το 1843.

Αξιόλογοι διευθυντές φρόντισαν για την πνευματική ανύψωση και την αύξηση του κύρους της. Όταν ήταν διευθυντής ο Κωνσταντίνος Ξανθόπουλος (1861), οι απόφοιτοι της Σχολής εγγράφονταν χωρίς εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Επί διευθύνσεως του Γ. Σωτηρίου η διδασκαλία βελτιώθηκε, το πρόγραμμα μαθημάτων συμπληρώθηκε, εισήχθη η μηχανική και ιδρύθηκε Εμπορική Σχολή και 3τάξιο Διδασκαλείο για δημοδιδασκάλους.

Μέχρι το 1914, η Σχολή ήκμαζε και συγκέντρωνε μαθητές από όλη τη Μ. Ασία και τα νησιά των μικρασιατικών ακτών. Το 1918 ανέλαβε Διευθυντής ο Νικ. Λιθοξόος, ο οποίος εισήγαγε ριζικές μεταρρυθμίσεις, βελτιώνοντας το αναλυτικό πρόγραμμα, τους κύκλους μαθημάτων και τις εξετάσεις. Το προσωπικό της Σχολής αποτελούσαν λόγιοι και επιστήμονες υψηλής κατάρτισης.

Μεταξύ των αποφοίτων της συγκαταλέγονται ο Αδάμ. Κοραής, ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄, ο Ηλίας Τανταλίδης, ο Παύλος Καρολίδης, ο Λεωνίδας Παρασκευόπουλος, ο Στέφανος Ξένος, ο Στέλιος Σπεράντζας, ο Αριστ. Ωνάσης, ο Μανώλης Καλομοίρης και πολλοί άλλοι.

Το 1922 η μεγάλη πυρκαγιά της Σμύρνης κατέστρεψε και τη Σχολή. Το 1934 ιδρύθηκε στη Νέα Σμύρνη πλήρες Γυμνάσιο με την ονομασία «Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης» και το 1935 πραγματοποιήθηκαν τα επίσημα εγκαίνια, συνεχίζοντας το εκπαιδευτικό της έργο μέχρι σήμερα.

Σημείωση: Το παρόν κείμενο βασίζεται εξ ολοκλήρου σε εκτενέστερο ιστορικό κείμενο του
Δρ. Αθανάσιου Φραγκούλη, τ. καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας της Σχολής.
Κατηγορίες: ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ